Hollywood hayali kuran kardeşim nasıl manosfer yıldızına dönüştü?

Uyarı: Bu hikaye rahatsız edici bir dil içeriyor

On yıl önce Luis Castilleja, Hollywood'da oyuncu olarak şansını arayan, yaratıcı ruhlu ve özgür yaşayan biriydi. Los Angeles'ın özgürlükçü yaşam tarzının tadını çıkarıyordu.

Şimdi ise Latin Amerika'nın en büyük "manosfer fenomeni" El Temach olarak tanınıyor. Kadın düşmanı ve aşırı maskülen içerikleri ona sosyal medyada 11 milyondan fazla takipçi kazandırdı.

Incel topluluklar, internette toplumsal cinsiyet eşitliğini reddeden oluşumlardan biri. Tüm bu internet siteleri, bloglar ve diğer topluluklara "manosfer" (erkeklerin alanı) adı veriliyor.

BBC'ye konuşan kız kardeşi Alex, yaşadığı dönüşümün şoke edici olduğunu ve artık konuşmadıklarını söylüyor.

"El Temach demeyi sevmiyorum çünkü benim için tamamen farklı biri. Ben, onun eskiden olduğu insanın kız kardeşiyim" diyor.

Meksikalı bir tasarım mühendisi olan Alex, kardeşinin geçirdiği değişimin, en beklenmedik insanların bile "manosfer" içerikleri üretmeye yönelebileceğini gösterdiğini söylüyor. Özellikle bunun getirdiği para ve şöhreti fark ettiklerinde.

Andrew Tate gibi Batılı fenomenlerin etkisi uzun zamandır konuşuluyor.

Ancak BBC Dünya Servisi'nin yaptığı araştırma, Güney ve Doğu Asya, Latin Amerika ve Afrika'da faaliyet gösteren 15 başka fenomenin içeriklerini ve takipçi kitlelerini inceledi.

Araştırma, bu kişilerin takipçi sayılarının son üç yılda ortalama üç kat arttığını ortaya koydu.

Uzmanlara göre toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda görece yeni kazanımlar elde edilen bu bölgelerde erkeklerin manosfer içeriklerine yönelmesi bu ortam tarafından besleniyor.

Araştırmamız El Temach'ın yanı sıra, sosyal medyada erkeklerin güçlenmesini ve kadın düşmanı söylemleri savunan Kenya'nın ünlü isimlerinden Andrew Kibe'ye de odaklandı.

Her iki isim de sık sık bekar anneleri hedef alıyor ve kadınları erkekleri manipüle eden "çıkarcı" kişiler olmakla suçluyor.

Araştırmamız ayrıca her iki fenomenin de platformlarından büyük miktarda para kazandığını ortaya koydu.

El Temach ve Kibe içeriklerinin kadın düşmanı olduğu suçlamalarını kesin bir dille reddediyor. Kibe, BBC'ye verdiği röportajda bu kavramın varlığını bile tartışmalı bulduğunu söyledi.

Bu içeriklerin takipçiler üzerindeki etkisini görmek istedik.

Kenya'dan ve Meksika'dan Z kuşağına mensup iki takipçi, BBC'ye yıllara yayılan sosyal medya aktivitelerine sansürsüz erişim verdi. Böylece binlerce paylaşım, görüntüleme, beğeni, yorum ve paylaşımlarını inceleme fırsatı bulduk.

Veriler, bu iki takipçinin manosfer dünyasına giriş yolculuklarını ortaya koyuyor.

Meksikalı Julián, 16 yaşında Instagram kullanmaya başladı. Arabalar, fitness ve kişisel gelişim içeriklerini beğenip yorum yapıyordu.

Arama geçmişi, birkaç ay sonra önerilen içeriklerde karşısına çıkan El Temach videosunu ilk kez beğendiğini gösteriyor.

Şimdi 19 yaşında olan Julián, onlarca manosfer içerik üreticisinden 3 binden fazla videoyu beğendi. BBC'ye konuşan Julián, "feminizmin erkeklerin sorunlarını görünmez hale getirdiğini" söylüyor.

Bu düşünce, El Temach'ın mesajlarının temel taşlarından biri. Ancak kız kardeşi Alex'e göre kardeşi her zaman böyle düşünmüyordu.

Alex, kardeşinin çocukluğundan beri sahnede olmayı hayal ettiğini söylüyor. Mexico City'de tiyatro eğitimi aldıktan sonra oyunculuk hayalinin peşinden gitmek için Los Angeles'a taşındı.

Ancak Alex'in anlattığına göre birkaç yıl sonra düzenli iş bulamaması ve yaşadığı ayrılık nedeniyle ülkesine geri döndü.

Alex'e göre bu başarısızlıklar, onu genç erkeklere zor deneyimlerle baş etmeleri konusunda yardımcı olmaya yöneltti ve 2020'de erkeklerin kişisel gelişimine odaklanan içerikler üretmeye başladı.

"Bence başlangıçta diğer erkeklerin kendilerini değerli ve kıymetli hissetmelerine yardımcı olmak istemesi çok asil bir şeydi ve böyle başladı" diyor Alex.

Ancak bunun hızla "başka bir şeye dönüştüğünü" söylüyor. "Bir mesih kompleksi geliştirdi. Erkeklerin sorunlarını çözmesi gereken kişinin kendisi olduğunu düşünmeye başladı" diyor.

Alex, kardeşinin kısa süre içinde erkek takipçilerinin yaşadığı zorluklardan kadınları sorumlu tutmaya başladığını söylüyor.

Kardeşinin savunduğu kadın düşmanı söylemlere ne kadar gerçekten inandığından emin olmadığını belirtiyor.

"Bazı şeylere inanıyor, bazı şeylerde ise sadece algoritmada neyin daha iyi çalıştığını deniyor."

Alex'e göre kardeşi, aslında sadece Andrew Tate'i kopyaladığını itiraf etti.

"O dönemde Tate inanılmaz büyüktü. Bunun işe yaradığını görünce söylemlerini giderek daha ileri götürmeye başladı."

Alex, kardeşinin içeriklerinin kısa süre içinde ona karşı davranışlarına da yansıdığını söylüyor.

"İfade ettiğim her şey… feminist bir düşünce gibi görülüyordu… onun karakterine yapılmış bir saldırı gibi."

BBC, El Temach'tan belgeselimize katılmasını istedi.

İlk başta bizimle konuşmayı kabul etti ve ABD'de başlayan dünya turunu çekmemize izin verdi. Ancak yola çıkmamıza günler kala YouTube'da canlı yayına çıkarak katılma niyeti olmadığını söyledi.

"BBC ve BBC'den Bayan Jacqui, erkek olmak için sizin izninize ihtiyacımız yok. Belgeselinizi çekin, beni ve kardeşlerimi karıştırmayın. BBC'nin canı cehenneme."

Buna rağmen Las Vegas'taki gösterisine gittik. Gösteri, kişisel gelişim tavsiyeleri ile cinsiyetçi söylemlerin karışımından oluşuyordu.

Takipçilerine "hafifmeşrep kadınlardan" uzak durmalarını çünkü onların asla değişmeyeceğini söyledi. Ayrıca bekar annelerin "iyi bir tercih olmadığını", çünkü bu durumun kötü hayat seçimlerini ve karakter kusurlarını yansıttığını savundu.

Gösteri sonrasında bu ifadeleri hakkında kendisiyle yüzleşmeye çalıştık ancak güvenlik görevlileri önümüzü kesti.

El Temach'ın içeriklerden elde ettiği gelir oldukça yüksek.

Analizimize göre Nisan 2025 ile Nisan 2026 arasında yalnızca sosyal medya görüntülemelerinden yaklaşık 1,5 milyon dolar kazandı.

Ayrıca YouTube'daki "Super Chat" bağışlarından da 200 ila 300 bin dolar gelir elde etti. Bu bağışlarda takipçiler, canlı yayınlarda yorumlarının öne çıkması için ödeme yapıyor ve çoğu zaman ilişki tavsiyesi istiyor. Ayrıca küçük grup atölyeleri için kişi başı 800 dolar ücret alıyor.

Buna ürün satışları ve düzenli sahne gösterilerinden kazandığı gelirler dahil değil.

Ekibi ise El Temach'ın tahmini gelirlerinin yayımlanmasını "son derece sorumsuzca" bulduklarını söyledi.

Kibe de popülerliğini paraya dönüştürüyor; ürün satıyor ve hatta kendi kripto parasını pazarlıyor. BBC'ye "Gerçekten hayranım olan herkese söylediğim tek şey bana M-Pesa [ bir Kenya uygulaması] üzerinden para göndermeleri" dedi.

Las Vegas'taki gösteri sonrası konuştuğumuz bir grup erkek takipçi, El Temach'ın içeriklerinde neyi sevdiklerini anlattı: Disiplin aşılaması, özgüven kazandırması ve erkeklerin sorunlarını kabul etmesi.

Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi'nde toplumsal cinsiyet ve erkeklik araştırmaları yapan Dr. Ali Siles şöyle diyor:

"Toplum tarafından görmezden gelinmiş erkeklere odaklanıyor ve kadınların sürekli öne çıkarıldığı anlatısını işliyor."

"Verdiği mesaj şu: 'Sen de önemlisin, kendine inan.'"

Takipçi Julián da fenomen hakkında en sevdiği şeyin bu olduğunu söylüyor.

"Beni en çok etkileyen öğreti özgüvenle ilgili olandı."

Andrew Kibe videolarını takip eden Kenyalı üniversite öğrencisi Ryan ise, bekar bir anne tarafından büyütülen genç bir erkek olarak fenomeni bir baba figürü gibi gördüğünü söylüyor.

Queensland Üniversitesi tarafından geliştirilen analiz araçlarını kullanarak Ryan'ın, TikTok'ta "başarı", "kişisel gelişim" ve "babası olmayan erkekler için erkeklik tavsiyeleri" gibi aramalar yaptıktan sonra, etiketi 500 milyondan fazla görüntülenmeye ulaşan Kibe videolarını izlediğini tespit ettik.

Ancak Siles'a göre manosfer içerikleri genellikle "kadınlar ve diğer toplumsal cinsiyet kimlikleri pahasına" yükseliyor.

"Kadın hakları ve gelişimi açısından çok zararlı çünkü kadınları, çıkmaya çalıştıkları yerlere geri koymaya çalışıyor; sınırlı seçeneklerle ve son derece klişe rollerle."

Julián'ın sosyal medya geçmişi, El Temach'ın mesajlarının takipçilere nasıl yansıdığını gösteriyor.

2023 sonunda sevgilisinden ayrıldıktan sonra manosfer içerikleriyle etkileşimi arttı ve çevrimiçi yorumlarında kadınlara "hafifmeşrep kadın" demeye başladı, itaatkârlığı övdü.

Bir paylaşımında "Kadınsı ve itaatkâr bir kadınsan mükemmelsin" diye yazdı.

Julián, geçmişteki Instagram yorumlarının üslubundan pişman olduğunu ancak içeriklerinin arkasında durduğunu söylüyor.

King's College London tarafından 23 bin erkek ve kadınla dünya çapında yapılan bir ankete göre Julián'ın kuşağındaki birçok kişi, feminizmin erkek hakları pahasına ilerlediğine inanıyor.

Z kuşağı erkeklerinin yüzde 57'si şu ifadeye katıldı:

"Kadın eşitliğini teşvik etmekte o kadar ileri gittik ki artık erkeklere ayrımcılık yapıyoruz."

Manosfer fenomenlerinin de tam olarak bu düşünceden beslendiği belirtiliyor.

Londra'daki SOAS Üniversitesi'nde feminist ve güvenlik çalışmaları profesörü olan Awino Okech'e göre bu fenomenlerin mesajı şu:

"Kadınlar sorunun kendisi."

Profesöre göre onların inancı şu:

"Toplumsal cinsiyet eşitliği yüzünden erkek çocukları başarısız oluyor… Erkeklerin ve çocukların ruhsal sorunlarının nedeni toplumsal cinsiyet eşitliği."

Araştırmamız, bu yanıltıcı anlatıların gerçek dünyada da etkileri olduğunu ortaya koydu.

Mexico City'den doktor Fernanda, eski partnerinin kontrolcü davranışlarını haklı göstermek için El Temach'ın mesajlarını kullandığını söylüyor.

Ayrıldıkları gün partnerinin onu bir odaya kilitlediğini ve dört saat boyunca El Temach videoları izlemeye zorladığını anlatıyor.

"Sürekli 'Bak, yanlış bir şey yapmıyorum… Yanlış olan sensin' diyordu."

Fernanda, o gün durumun eski partnerinin kendisini öldürmekle tehdit etmesine kadar ilerlediğini söylüyor.

"Gözleri bomboştu, tamamen dürtüleriyle hareket ediyordu. O anda bana ne olabileceğinden gerçekten çok korktum."

Yaşadıklarından doğrudan El Temach'ı sorumlu tutmasa da Fernanda, bu tür içeriklerin gerçek hayattaki ilişkiler üzerinde etkisi olduğuna inanıyor.

"Bence eski partnerim zaten gizli bir cinsiyetçiydi. Ama El Temach, artık bunun için kötü hissetmemesi gerektiğini düşündürdü."

El Temach'ın kız kardeşi Alex ise kardeşinin içeriklerinin yarattığı olumsuz etkiyi inkâr ettiğini düşünüyor.

"Bence bir düzeyde ne yaptığını biliyor. Ama yaptığını kabul ederse bunun onu mahvedeceğini de görüyor."

Alex, kardeşinin olması gereken yoldan sapıp "garip bir distopik cehenneme sürüklendiğini" düşünüyor ve onu "bir şiddet robotu" olarak tanımlıyor.

"Gerçekten çok üzücü."

BBC, kadın düşmanı içerikler ürettiği yönündeki iddialara yanıt vermesi için El Temach'a ulaştı.

Ekibi, suçlamaları "kesin bir dille reddettiklerini" ve bunların "asılsız ve bağlamından koparılmış" olduğunu söyledi.

Kibe ise kendisine yöneltilen kadın düşmanlığı suçlamalarına karşılık, bu tanımın kendisi için geçerli olmadığını savundu ve şöyle dedi:

"Hiçbir erkek kadından nefret etmez. Biz sizi seviyoruz; biz sizin için tanrılar gibiyiz, bize tapın."

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .